आऊसाहेब जिजाऊ यांच्या संकल्पनेतून व शिवछत्रपतींच्या असीम त्यागातून आणी धुंरधर व्यक्तिमत्वातून स्वराज्य स्थापुन ते या महाराष्ट्राच्या मातीत रुजले गेले.

छ.संभाजी महाराजांसारखा शूर पराक्रमी,धाडसी,चारित्र्यवान,व तरी कवी मनाचा राजा या भूमिला लाभला. स्वराज्यावरील भयाण संकटाला त्यांनी अंगावर घेतले.आपले दुर्दैव की स्वकीयांनीच घात केला व उमदा राजा अकाली गेला.

 तदनंतर मुत्सद्दी राजाराम महाराजानी स्वातंत्रलढा चालू ठेवला.शिवदण्डनीतीच्या विरोधात जाऊन अगतिकतेने त्यांनी इनाम,वतन,व सरंजाम चालू केले.पण मराठे माघार न घेता लढत राहिले.

हाच धगधगता अग्निकुंड पेटता ठेवण्याचे काम शिवस्नुषा महाराणी ताराबाई नी केले.
🚩🚩🚩🚩

महाराणी ताराबाईंचा जन्म १६७५ साली मोहिते कुळात झाला. त्या सेनापती हंबीरराव मोहिते यांच्या कन्या तर शिवभार्या महाराणी सोयराबाई या त्यांच्या आत्या.
राजाराम महाराजांशी त्यांचा विवाह होऊन ताराबाई पोटी दुसरे शिवाजी (मराठ्यांचे ४ थे छत्रपती) यांचा जन्म झाला.
आयुष्यात अनेक मोठे चढउतार होऊन शेवटी ९ डिसेंबर १७६१ला सातारा येथे त्यांचे निधन झाले.
मराठ्यांच्या या रणरागिणी चे कृष्णा-वेण्णा संगमावर क्षेत्र माहुली येथे समाधीस्थळ आहे.
🚩🚩🚩🚩🚩

मोगली इतिहासकार खाफिखान म्हणतो,”ताराबाई ही राजारामाची थोरली बायको होय.ती बुद्धीमान आणी शहाणी होती.सैन्याची व्यवस्था आणि राज्यकारभार या बाबतीत नवऱ्याच्या हयातीतच तिचा मोठा लौकिक होता.”

मागे उल्लेख केल्याप्रमाणे राजरामानी जिंजीतून कारभार करताना महाराष्ट्रातील व्यवस्था रामचंद्रपंत,शंकराजी नारायण,संताजी व धनाजी यांचे एक Regency Council करून सोपविले होते व त्याचे प्रमुख पद ताराबाई भूषवित होत्या.

१७००साली राजारामाच्या मृत्यूनंतर आपला पुत्र शिवाजी(दुसरे) याना गादिवर बसवून राज्याची सर्व सूत्रे आपल्या हाती घेतली.

अनेक आघाडीवर महाराणी स्वतः बेधडक जात.
बादशहा मराठ्यांचे किल्ले घेण्यात गुंतला असता तिकडे मोगली मुलखात मराठ्यांच्या मोहीमा चालू होत्या.

१७०३ साली ताराबाईंच्या आदेशाने ३०,००० मराठी लष्कर गुजरातेत घुसले होते.

शत्रू इतिहासकार खाफिखान पुढे म्हणतो,”राजरामाची राणी ताराबाई हिने विलक्षण धामधूम उडवली. तीत तिच्या सैन्याच्या नेतृत्वाचे आणि मोहिमांचे व्यवस्थेचे गुण प्रकर्षाने प्रकट झाले .त्यामुळे मराठ्यांचे आक्रमण आणि त्यांची धामधूम दिवसेंदिवस वाढतच गेली.”

पुढे बादशहा च्या मृत्यूनंतर (१७०७)अवघ्या दोन-तीन महिन्यात ताराबाईंच्या नेतृत्वाखाली सिंहगड, पुरंदर, पन्हाळा, सातारा,व परळी हे महत्त्वाचे किल्ले परत जिंकून घेतले.

औरंगजेब (याच्या बद्दल नंतर सविस्तर लिहीतो)नगर जिल्ह्यातील भिंगार या गावी १७०७ साली मरण पावला व मराठ्यांच्या स्वातंत्र्यद्धाचा शेवट झाला.सत्तेच्या मोहापायी इतर मुगल शहजादे दिल्लीस गेले पण जाताना शाहू ची सुटका करून गेले.

ताराबाईंनी आपला मुलगा शिवाजी दुसरे याना गादीवर बसवून १७००-१७०७ व १७१०-१७१४ असे राज्य केले.

महारानी ताराबाई या कठोर प्रशासक होत्या .करारी स्वभावाने  त्यांच्या सरदारांवर वचक होता.त्यांच्या या वर्चस्वातून सुटण्याची व नव्या राजाकडून हवे ते पदरात पाडून घेण्याची मोठी संधी मराठा सरदारांना मिळाली.
वतन,इनाम,सरंजाम साठी परत एकदा मराठे सरदार आसुसलेले येथे दिसतात.

पुढे जाऊन राजसबाई(राजारामांची तिसरी बायको)हिने बंड करून आपला मुलगा संभाजी (दुसरा )यास कोल्हापूरच्या गादीवर बसविले होते.

मार्च १७३१ ला मराठयांच्यात तह होऊन सातारा व कोल्हापूर या दोन गादी तयार झाल्या.
नंतरच्या काळात ताराबाई सातारा येथे छ.शाहू कडे राहू लागल्या.आपला नातू राजाराम(दुसरा) यास त्यांनी छ.शाहू ला दत्तक दिला(तो एक वेगळा किस्सा आहे).

पुढे पुण्याच्या पेशव्याशी पण ताराबाईंनी सेनापती उमाबाई दाभाडे यांची मदत घेऊन युद्ध केले.पेशव्यांचे मनमानी कारभार व वर्चस्व त्यांना रुचले नव्हते.पुढे जेजुरीला समेट झाला.

मराठ्यांच्या या महाराणीने आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत छ शिवाजी, छ संभाजी, छ राजाराम यांची कारकीर्द अनुभवली.
अख्खे स्वातंत्र्ययुद्ध अनुभवणारी राजघराण्यातील ती एकमेव शासक.
छ शिवाजी(दुसरे),छ संभाजी(दुसरे),छ शाहू याना वडीलकीच्या नात्याने आधार दिला , त्यांची कारकीर्द सावरली.

१७३१ साली कठीण व कडू असा ‘ वारणेचा तह ‘ साकारला गेला व अंतर्गत धुसफूस थांबवली.

पेशव्यांचे वर्चस्व मोडून काढण्यासाठी वयाच्या साठीतही ही रणरागिणी सरसावली होती.

पेशव्यांशी समेट करून नंतर झालेल्या जानेवारी१७६१ च्या तिसऱ्या पानिपत च्या युद्धानंतर , ९ डिसेंबर १७६१ साली त्यांचे देहावसान झाले.

देवदत्त नावाच्या एका समकालीन कवीने लिहिले आहे,

“दिल्ली झाली दीनवाणी।दिल्लीशाचे गेले पाणी।।
ताराबाई रामराणी।
भद्रकाली कोपली।।”

मराठ्यांच्या या भद्रकाली महाराणीस शतशः नमन🙏🏼🚩

Contributor
>

Login

Welcome to Typer

Brief and amiable onboarding is the first thing a new user sees in the theme.
Join Typer

Welcome.

Join 'Dureghi' family

We connect you to the world of beautiful stories and poems. You can add comments to stories and poems you like. You can also write review comments for popular books.

Dureghi

Login to write your comments

Welcome.

Join 'Dureghi' family

We connect you to the world of beautiful stories and poems. You can add comments to stories and poems you like. You can also write review comments for popular books.

Dureghi

Login to write your comments
Need Help? Chat with us